Avis: translaziun automatica
Ils temps da las taunas, nua che l'uman stueva ir a chatscha per surviver èn passads. Segir che quai ha gidà da lez temp ch'intgins tscheps han survegnì lur dosa d'ov animal (jau crai surtut che la pel serviva bler pli per sa proteger dal fraid). Ozendi n'ha la chatscha nagut pli da far. Tge plaschair èsi dad ir a chatscha d'animals selvadis e da mazzar els cun ina culla da schluppet? Co po il mazzar gidar ad esser collià cun la natira? Va damai a chatschaders, taglia ora vossas artgs ed artgs sco noss antenats lontans e chatscha ils animals selvadis kilometers e dis a la lunga, pudain nus forsa discurrer da la chatscha e da la relaziun cun la natira. L'uman ha adina considerà endretg da s'appropriar dal dretg da «servir» a la natira, mo perquai ch'el pensa ch'el saja londervi da ponderar ad ella. Nus na dastgain betg emblidar ch'el ha fatg tut per fugir da sia cumadaivladad cun disfar mintga furma da vita u cun construir quella tenor ses fists ch'èn vegnids manads dad ina intelligenza limitada sin il rest (jau avess empruvà da dir, restà). Laschai en ruaus la natira, sche Vus na la pudais betg respectar. Nagin n'è lur garant, gea gnanc ils chatschaders.

Savevas Vus che en il chantun Giura per exempel, ils chatschaders fan mintg'onn circa 3200 uras da lavur d'interess general en favur da la natira? Las lavurs van da la sclerida da glischneras fin a la tagliada da saivs u la tgira da biotops, nua che ils pli gronds gudagnaders èn ils amfibis, malgrà ch'els na vegnan betg chatschads (u plitost peschs) en noss pajais.

Il cuntrari da quai è il chantun Genevra cun sia scumandada "provisorica" da la chatscha dapi il 1974. Quest chantun occupa guardians da selvaschina per regular ils animals selvadis, e quai na capita betg en la medema maniera sco tar la chatscha standard, perquai che (quasi) tut è lubì: chatscha da notg, armas cun tampuns da canun, apparats per la vista nocturna, traplas da fotografias connectadas, etc. Ils animals designads han mo paucas schanzas.

Per mai, ils chatschaders èn amis da la natira e fan segir part da las persunas che passentan il pli bler temp ad ir enturn en ella, ma er a la conservar.